»  MAKALELER
»  ÜYE İŞLEMLERİ
»  DESTEKLEYENLER
»  TKKKF
EGZOTİK İSPİNOZLARIN BESLENMESİ

 

TOHUMLAR

İstisnalar dışında büyük bölüm egzotik ispinozu, darı, kanarya yemi gibi  küçük tohumlu tahıllarla beslenirler.  Ayrıca, yabani buğday, papirüs tohumu gibi yabani bitki tohumlarına da bayılırlar.

Kafes ve salmalarda beslenen egzotik ispinozlara verilen, üretilen tohumlar genel anlamda aşağıda sıralanmıştır:

 

Tahıl ve Diğer Tohumlar:

*Sarı darı (panicum miliaceum)

*Kırmızı darı: (panicum miliaceum)

*Japon darısı (echinochloa frumentacea)

*Kanarya yemi: (phalaris canariensis)

*Tilkikuyruğu tohumu (setaria italica)

*Yulaf (avena sativa) kırık veya bütün olarak.

*Kabuklu pirinç (oryza sativa)

Diğer Tahıllar, has buğday, sorgum vb., çim tohumu, sarıyonca tohumu.

Ayrıca yabani bitki tohumları olarak;

*Fonio paddy (Dkkd seval uçarlar’ın mucize tohum olarak çevirisi var.)

*Aspir tohumu

Diğer alternatif ıslah edilmiş tahıllar,

*Sarrasin (fagapyrum esculentum moench)

*Kinoa (Chenopodium quinoa)    orijinal ismi Quinoa


Yağlı Tohumlar;

*Nijer Tohumu (guizotia abyssinica)

*Gri ya da kahverengi Prilla (perilla frustescens)

*Susam tohumu (sesamum indicum)

*Kenevir tohumu (esrar spp.)

*Ayçiçeği tohumu (helianthus annuus)

*Haşhaş tohumu (papaver somniferum)

*Ketencik (camelina sativa)

*Kanola (kolza) bitkisi tohumu (Brassic spp.)

 

Sağlık Tohumları:

*Hindiba tohumu (cichorium intybus)

*Marul tohumu (lactuca spp.)

*Sinirotu tohumu (plantago spp.)

*Yonca tohumu (trifolium spp.)

*Havuç tohumu (daucus carota)

*Keten tohumu (linum usitatissimum)

 

Saka, iskete, ketenkuşu gibi kuşlar için karışımlarda sağlık tohumları bol bulunur.

  

Egzotik İspinozlar için temel alınabilecek bir karışım örneği;

%20 sarı darı (tilkikuyruğu)

%20 kırmızı darı (tilkikuyruğu)

%20 saka yemi

%20 akdarı

%20 Japon darısı

Bu karışım yağlı tohum içermez. Özellikle kafeste beslenen kuşlar için uygundur. Ayrı bir kapta ya da bu tohuma karıştırılarak çeşitli yemler ilave edilmesi, vitamin ve oligo element takviyesi olarak tavsiye edilir. Yine de söylemek gerekir ki, küçük ortamdaki kuşlarda zengin karışımın yağlanma yapması kaçınılmazdır.

 

Çok zengin bir karışım örneği;

 * %23 kırmızı tilkikuyruğu tohumu

* %23 sarı tilkikuyruğu tohumu

* %20 kanarya yemi

*%10 akdarı

*%10 Japon darısı

*%8 kırmızı darı

*%8 gri perilla

*%3 sağlı tohumu ve yabani tohum

Yulaf en yağlı tohumlardan biridir, dolayısıyla sürekli olarak verilmemelidir. Taneleri egzotik ispinozların büyük çoğunluğuna büyük geleceği için kırık ya da ezilmiş olarak verilmelidir.
Egzotik ispinozlar doğada darıların olgunlaşmakta olan tanelerini yerler. Dal darı, ya da ıslah edilmiş tilkikuyruğunu sapıyla vermek çok hoşlarına gidecektir. Sapı yukarı gelecek şekilde asılmış bu tohumları keyifle tüketeceklerdir. Takviye olarak çeşitli tohumları da ilave etmek gerekir.  


Kaliteli tohum nasıl seçilmelidir?

Piyasada son derece çeşitli yemler bulunabiliyor. Çoğunlukla karışım şeklinde sunuluyorlar. Biz açıkta satılan, tazeliklerini bilmediğimiz bu yemlere itibar etmemeliyiz. Çok miktarda yem satan mağazalardan ayrı ayrı tohumları alarak karışımımızı kendimiz hazırlamalıyız. Karışık yemlerde güve kelebeği, mantar gibi problemler başımıza gelebilir. Bu tip sıkıntıları sade yemlerde tespit etmek daha kolay olduğu gibi, hazır karışık yemler karışım olarak istediğimiz nitelikte olmayacaktır.  Daha ziyade ucuz yemlerin ağırlıkla seçildiği karışımlar olacaktır.

Yem alırken olabildiğince az tozlu olmasına dikkat edilmelidir. Plastik poşetlerin dibine bakmak yeterli olacaktır. Eğer tohumlar çok parlak ise koruyucu olarak parafin ya da mumlama yapılmıştır. Bu işlem kuşlar için toksik değildir. Sağlıklı tohumun hafif ve hoş bir kokusu olmalıdır.

 

Yemleri zararlılardan nasıl korumalıyız?

Tohumlar canlı organizmalardır ve yeşillenebilirler. Bu organizmalara sadece kuşlar iştahla bakmaz! Sayısız böcek yumurtalarını tohumların üzerine bırakır. Kuşların büyük zararlılarından olan bitler de bunların arasındadır. Bu yumurtalardan çıkabilecek böcek ve bit larvalarından ilaçlama yoluyla kurtulabiliriz. %5 Carbaryl içeren bit ilaçları ile ilaçlamak gerekecektir. Eğer ilaçlama yapmak için geç kalındıysa kalan yemleri kurtarmak için dondurucuya kaldırmak umut olabilir. Birkaç gün derin dondurucuda kalan yemdeki larva, yumurta ve bitler yaşayamaz. Eğer yemler çok zara görmüş ise en iyi yöntem atılmaları olacaktır.

 

CANLI YEMLER

 
Şunu kabul edelim ki, egzotik ispinozlar yabani kuşlardır. Özellikle yavru besleme dönemlerinde canlı yeme ihtiyaç duyarlar. İstisnaları olmakla beraber, eğer bu kuşları beslemeye niyetimiz varsa canlı yemi göz önüne almalıyız.

Küçücük bir yavru düşünün, doğduğunda 1 gram civarında olan. 2-3 hafta içerisinde, yuvadan atlamadan önce, yumurtadan ilk çıktıkları zamana göre, hatırı sayılır bir ağırlığa ulaşmaları tüylerini düzmeleri gerekir.   Daha sonra ebeveynleriyle daha birkaç hafta daha geçirirler. Sadece klasik yem ve mamalarla kısa sürede hızlı bir gelişme sağlanamaz. Hayvansal protein için canlı yeme ihtiyaç vardır. Bu proteinler,   egzotik ispinozların yavrularının, özellikle ilk on gün içindeki gelişmeleri için çok önemlidir. Dünyanın en iyi mamalarını da verseniz- içgüdüsel olarak-  doğada vermeye alışık oldukları canlı yemin yerini tutamaz. Eğer canlı yem verilmez ise yavrularını terk ettikleri görülebilir. Eğer canlı yem bulamaz isek, satın alabileceğimiz hazır ürünlere (donmuş böcek vb.), alıştırarak bu açığı kapatabiliriz.

Bengal ispinozlarına egzotik ispinoz yavrularına bakıcı annelik yaptıran pek çok egzotik ispinoz üreticisi, doğada sadece böcekle beslenen türlerde dahi güzel neticeler almışlardır.  Unutulmamalıdır ki, gerçek ebeveynlerin baktığı yavruların gelişmesi daha iyi olur. Zira yavrularına hangi tür besini vermeleri gerektiğini bilirler. Ayrıca bengal ispinozları ortalama 30 gün beslemeye devam ederler. Bazı egzotik ispinozların beslenmesi daha uzun sürer.

Bir hatırlatma yapmak gerekirse ilk günlerde canlı yeme çok ihtiyaç duyulur. Fakat ebeveynlerin kendi beslenmesi için canlı yeme sürekli ihtiyaçları yoktur. Bazı türler diğerlerine göre daha böcekçidir, fakat aşırı canlı yem verilmesi de sağlıkları için iyi değildir.

Bir apartman dairesinde bile aşağıdaki şartları sağlayarak canlı yem elde edilebilir:

Un kurdu (Tenebrion Molitor):

Un kurdu şüphesiz en tanınan ve kuşlara verilen canlı yemdir. Ülkemizde de canlı yem pazarı yavaş yavaş oluşmaktadır. Aynı zamanda kendimiz de bu kurtlardan üretebiliriz.

Un kurdu böceği kanatlı bir böcek olup, 1,5 cm. boyunda koyu kahverengi scrabeye (bok böceği) benzer. Kurt halinde 2,5 cm. boya ulaşabilir. Kurtlar,  krem renkli, kuşların sindirmediği kabuğunu düzenli olarak değiştirir.  Kabuksuz kurt beyaz ve çok yumuşaktır. Kuşlar tarafından tamamen sindirilir. Zamanla kabukları sertleşir ve pupa haline geçer. Bazı tür egzotik ispinozlar (mesela mavi kurdele- cordon blue) kurtların sadece sert ve iri baş kısmını yer ki, bu da çok israfa sebep olur.  Bu sebeple çoğu üretici,  kurtlar küçük boydayken vermeyi ya da buffalo kurdu kullanmayı tercih ederler. .

Un kurtlarının büyük bir dezavantajı vardır.: Kuşlar çok severek tüketirler. Bu yüzden kuşların karaciğerlerini yorar. Ayrıca kuşları çok kızıştırarak yeniden çiftleşme isteği verir ve kuşlara yumurtaya yattıkları veya yavru besledikleri yuvayı, tekrar yapmak isteği ile bozdurur.  Bunun önüne geçmek için az miktarda kurdu günde birkaç defa vermek daha iyidir. Böylece yavru besleyen kuşlar sürekli yavruların kursağına kusacakları için kendilerine fazla bir şey kalmaz.

Belçika gibi bazı ülkelerde donmuş un kurdu satılır. Eğer kuşlar kabul ederlerse evde beslemek istemeyenler için alternatif olabilir.

Buffalo Kurdu (Alphitobius diaperinus) :

10-15mm. Boyundaki çok hızlı hareket eden bu kurt un kurdu ailesindendir. Dolayısıyla un kurduna çok benzer. Yetişkin böcek 7-10mm. Uzunluğunda parlak kırmızımsı kahverengindedir. Un kurduna göre daha küçük boyutlarda, derisi daha az kalın dolayısıyla daha iyi sindirilebilir olduğu için tercih edilir. Un kurdu gibi pupa olana kadar defalarca kabuk değiştirir. Larva rengi beyaza yakın parlak açık sarıdır. Yeni kabuk değiştirmiş kurdun rengi daha açıktır.

Özellikle küçük boyutlardaki egzotik ispinozlar bu kurtları severek tüketirler. Ne kadar çok verirsek verelim severek hepsini yerler. Bu sebeple verdiğimiz miktarı kuşların durumuna göre ayarlamalıdır. Üreme, yavru besleme, tüy değiştirme, hastalık dönemlerinde ihtiyaç miktarları değişiktir.

Un kurdu için hazırlanan ortamdan biraz daha fazla sıcak ortamları severler.  Otalama 25 derecede yaşam döngüsü problemsiz devam eder. Piyasada satılan kurtlar arasında un kurtlarından daha pahalıdırlar. Zira üretimi daha zahmetlidir, sıcaklık farklarında çabucak ölebilirler.

Aynı şekilde bazı ülkelerde donmuş halde satılmaktadır. Eğer üretim fazlamız olursa biz de dondurma yönüne gidebiliriz.

Ayrıca özellikle Avrupa’da çeşitli sineklerin larvaları da satılır. Üreticiler çok çeşitli ticari şekillerde sunulan bu larvalardan değişik yöntemlerle faydalanabilirler: bir kaba koyup verebildikleri gibi, mamaya katabilirler, una bulayarak verebilirler. Bazen yeşil bitlilerin arasına koyarak ta doğadaki havayı uyandırabiliriz.

Arı Kovanı Güvesi Larvası (Galleria melanolla):

Doğada kovanlarda parazit olarak yaşayan bir kurttur. Yetişkin hali bir nevi güve kelebeğidir. Maalesef Avrupa’da dahi genç larvaları bulmak zordur. Daha ziyade iri larvaları satışa sunarlar. Profesyonel üreticilerin dahi yetiştirmekte zorlandıkları bir kurttur.

Bu kurttan burada bahsetmemizin amacı daha ziyade bilgilendirme amaçlı olup, ticari olarak satılanların bulunması halinde beyaz renkte olanlarının seçilmesine dikkat çekmektir. Zira değişik renkte olanlar daha ziyade renklendirilmişlerdir.    

Eğer şehirde yaşamıyor, kır ortamına kolayca ulaşabilme şansımız var ise; çayırlardan zirai ilaç, egzoz dumanı bulaşmadığına emin olduğumuzda, pek çok küçük böcek toplayabiliriz. Yaprak bitleri (yeşil olanı tercih edilmelidir), genç çekirgeler, küçük örümcekler vb. Bir kap içerisinde, temizliğinden emin olduğumuz, toprak da küçük mikroorganizmalar taşıdığı için kafesimize koyabiliriz.

YEŞİL BİTKİLER

Sebze Yaprakları:

Egzotik ispinozlar; sebze ve bitki yapraklarını, otları yerler, yuvalarına malzeme olarak taşırlar ve onlarla oynarlar.  Salma ve aviariumlarda,  parçalanmamış olarak; marul, kıvırcık, andive(bir çeşit marul), ıspanak, semizotu, Çin lahanası, hindiba, kara hindiba, kereviz yaprağı, pazı, tere otu,   gibi sebze ve bitki yaprakları konulabilir.  Marul ve kıvırcık salata gibi sebzeler nispeten az besin değerine sahiptir. Buna karşılık hindiba çok zengindir ve yabani otlar içinde çok tavsiye edilen bir bitkidir

Dikkat: Maydanoz ve kırmızı kuzukulağı kuşlar için toksik(zehirli) olarak bilinmektedir.

 

Yumru Sebzeler:

Havuç ve pancar, çiğ olarak, ince rendelenerek mamalara katılabilir. Pek çok, vitamin ve oligo-element (eser element) muhteva ederler.  

 

Sebze ve Meyveler:

Çok fazla meyveci olmamakla beraber, egzotik ispinozlar elma, portakal, mandalina, mango, üzüm, incir vb. meyveleri gagalamayı severler. Dolayısıyla, düzenli olarak küçük miktarlarda, dilimlenmiş meyve verilebilir. Eğer bulundukları ortamda meyve yemeye alışık başka kuşlar varsa çok çabuk taklit ederek yemeye başlarlar. Hatta Arap bülbülü gibi temel besini meyve olan bir kuşla aynı ortamı paylaşıyorsa daha da çabuk alışırlar. Bazı sebzeler ise çok daha sevilerek tüketilir. Mesela, dilimlenmiş salatalık ve kızartmalık yeşil kabak temizlenip ortadan ikiye kesilerek verilebilir. Temel besini meyve olan türlere hafifçe üzerine şeker serpilerek denenebilir. 

Dikkat: Avokadonun bazı kısımları kuşlar için toksik sayılır.

 

Islatılmış veya Çimlendirilmiş Tohumlar:

Uzun süre bekletilmemiş taze yemler çimleme için çok uygundur. Çimlendirme iki aşamada gerçekleşir:

*Öncelikle tohum suda şişer.  Bu işlem birkaç saat sürer. Sonra bu şişmiş olan yemler sudan çıkarılır. Kuru ortama alınır.  Bu yemler de kuşlara verilebilir. Özelliğinden bir şey kaybetmediği gibi sindirilmesi de daha kolaydır.

*Suda şişen yemler nemli ve havadar bir ortamda çimlenmeye başlar. Bu geri dönüşsüz olan reaksiyon ile bazı vitaminler oluşmaya başlar (E vitamini vb. ) Bitki bu vitaminleri kendisi için hazırlamaya başlar. Ne zaman bitki kabuğunu deler ve büyümeye başlar bizim için özelliğini de kaybetmeye başlar. Tohumlardan yeşeren kısımlar 1 cm. boyuna ulaşınca kuşlarımıza vermeye başlamalıyız. Aksi takdirde büyümesine müsaade edersek tohum vitaminlerini büyümeye harcayacağından, çimlenmiş tohumun kıvırcık salatanın besin değerinden fazla değeri olmaz.

Yemleri çimlendirmek için ıslama ve havalandırma aşamaları vardır. Çimlenme süresi tohuma göre değişir; kinoa(Quinoa) 24 saatten az sürede, yeşil soya tohumu, buğday, darı, tilkikuyruğu ve yulaf ta kısa sürede filizlenir. Kabuklu pirinç zor çimlenenlerdendir. En az üç günü alır. Suda toksik maddelerin oluşmasını önlemek için tohumlar günde birkaç defa durulanmalıdır. Bu durum özellikle sıcak havalarda önem kazanır. Çimlendirilmiş yeme büyük iştahla saldıran kuşları zehirlememeye çok dikkat etmek gerekir. İyi çözümlerden biri katlı çimlendirme aparatı kullanmaktır. Tecrübeli üreticilerden bazıları tohumların içine doğal antibiyotik olan greyfurt çekirdeği ekstresi koyarak mantar oluşmasına önlem alabilirler. Günümüzde bu ürünü aktarlardan temin etme olasılığı vardır. Aldığımız bu önlem günde üç defa tohumların durulanmasını unutturmamalıdır. (Hava durumuna bağlı olarak bir sabah 1 akşam da yapılabilir

Çimlendirilmiş tohumlar güç kattıkları için özellikle üreme ve yavru besleme dönemlerinde kullanılmalıdır. Ayrıca hasta kuşlara da güç vermek için hazırlamalıdır. Yulaf ve yonca tohumları, çimlendirilmiş olarak,  bitkisel proteinler açısından en zengin olanlarıdır.

 

Haşlanmış Tohumlar:

Tuzsuz suda 15-20 dakika haşlanmış olan tohumlar da kuşlara verilebilir. Haşladıktan sonra süzülüp, kurutulan tohumlar soğuduktan sonra kuşlara verilebilir. Bu tip tohumlar, belik vitamin açısından daha az zengindir. Ama, özellikle henüz yem kıramayan genç kuşlar ya da yem kırmakta zorlanan hasta ve zayıf kuşlar için, daha yumuşak, yemesi  ve sindirimi daha kolay olması dolayısıyla tercih edilebilir. Eğer artan olursa buzdolabında birkaç gün saklanabilir.

 

Ham  (Tam olgunlaşmamış) Tohumlar:

Yabani tohumlar tam olgunlaşmadan da kullanılabilir. Böyle olgunlaşmamış daha tanesi başağındaki tohumlar, sütü henüz içinde, vitamin açısından kuru tohumlara göre daha zengindirler. Doğadan toplayabilir hatta kendimiz yetiştirebiliriz. Ama ilaçlanmamış olmalarına dikkat etmeliyiz. Topladığımız bu bitkileri buzdolabında birkaç gün muhafaza edebiliriz. Hatta derin dondurucuda da muhafaza edebiliriz. Fakat sezonu geçip de kullanmak istediğimizde, kullanmadan önce çözüp oda sıcaklığında vermeliyiz.


Toplanan bu bitkilerin ilaçlı olmadığına eminsek üzerindeki böceklerle dahi verebiliriz.




DİĞER BESİNLER


Nektar:

Her ne kadar (istisnalar dışında) egzotik ispinozların temel besini taneli tohumlar olsa da bundan önceki bölümlerde besin çeşitliliğinden bahsetmiştik; meyveler, mamalar, canlı yemler vb.

Doğa da egzotik ispinozlar çiçeklerde polen ve nektar da bulur ve tüketirler. Tamamen nektar ile beslenen egzotik ispinoz grubuna giren kuş olmasa da, pek çok egzotik ispinoz düzenli olarak sunulan kuşlar için satılan nektarlardan içmeyi severler. Bu hazır nektar konsantreleri genellikle sinek kuşu gibi temel besini nektar olan kuşlar için hazırlanmışlardır. Ülkemizde henüz rastlanılmasa da yabancı ülkelerden getirme olanağı olanlar edinebilir ve kuşlarının besinlerine katkı yapmak adına kullanabilirler. Toz halinde ticari olarak satışa sürülen bu ürünler sulandırılarak suluklarda verilebilir

 

Tamamlayıcı Besinler (Gıda Takviyeleri):


*Toz halinde polivitamin: Hafta da 1-2 defa (Bu ürünün, sıvı vitaminlere göre avantajı daha uzun süre saklayabilme kolaylığıdır.)

*Kolin ihtiva eden karaciğer koruyucu ürün: Haftada 1-2 defa.

*Organik elma sirkesi: haftada 1-2 defa içme sularına katılarak. (1 ltre suya 6 ml) Bu asit ihtiva eden ürün kuşların sindirimine yardımcı olur ve suların içinde bakteri üremesine engel olur.

*Pudra şeklinde prebiyotik yoğurt: genellikle mamaya katılarak bağırsak ve mide florasına yardımcı olarak verilir.

 

Araştıran ve Yazan : Erkan KONAK

 

 


Yazar : Admin Etiketler : Canlı yemi Tohumlar, Mamalar, Gıda Takviyeleri, Tamamlayıcı Besinler Tarih : 26.12.2011 00:43:36